515. Skrzyżowanie i zjazd w świetle obowiązujących zasad ruchu
czyli połączenie drogi wewnętrznej z publiczną
Patronat Buy Coffee: https://buycoffee.to/mrerdek1.blogspot.com lub przycisk na końcu artykułu
Droga i skrzyżowanie to określenia mające swoje legalne definicje zarówno w prawie o ruchu drogowym jak i w prawie budowlanym. Wbrew zapewnieniom o ujednoliceniu nazewnictwa, wcale nie oznaczają tego samego. Nowe definicje drogi i skrzyżowania mówią jedynie o tym, że ruch drogowy prowadzony wg skodyfikowanych zasad odbywa się na powierzchni budowli drogowych w postaci dróg publicznych i wewnętrznych oraz na ich połączeniach o dowolnym stopniu złożoności i wielkości, zarówno tych jedno jak i wielopoziomowych. Droga nie jest już definiowana jako wydzielony pas terenu posiadający jezdnię, bowiem w rozumieniu zasad ruchu może być zarówno częścią infrastruktury drogowej jak i obiektów inżynierskich. Każda droga publiczna jest zlokalizowana w terenie w pasie drogowym, zatem drogi niepubliczne (wewnętrzne) zaczynają się i kończą na granicy tego pasa, a nie na krawędzi jezdni drogi publicznej.
Każdy kierujący porusza się tylko po jednej jezdni dowolnej drogi wg opisanych ustawą Prawo o ruchu drogowym zasad, z uwzględnieniem znaków i sygnałów drogowych znajdujących się po prawej stronie jezdni, na niej, nad nią i wyjątkowo po jej lewej stronie. Kierującego nie interesuje organizacja ruchu i ruch na drugiej jezdni drogi dwujezdniowej. Dla niego drogą w rozumieniu zasad ruchu jest powierzchnia jezdni po której się porusza wraz z tym co do niej bezpośrednio przylega (rys. 1). Jadąc drogą spotyka jezdnie dróg poprzecznych przez które kolejno przejeżdża lub na które wjeżdża na skrzyżowaniach lub poza nimi. Drogą w rozumieniu zasad ruchu jest powierzchnia drogi jednojezdniowej, także będącej elementem budowli w postaci drogi wielojezdniowej, a skrzyżowaniem powierzchnia budowli w postaci pojedynczego skrzyżowania zwykłego, także gdy jest ono elementem skrzyżowania skanalizowanego na wlotach i/lub centralnie, lub węzła drogowego.
W ustawie o drogach publicznych oraz w ustawie Prawo budowlane, poza miejscami łączenia się dróg w postaci skrzyżowania, jest mowa także o zjazdach, o których prawo o ruchu drogowym milczy. Zjazd, zdefiniowany ustawą o drogach publicznych, to część drogi publicznej. Łączący on jezdnię z nieruchomością gruntową usytuowaną poza pasem drogowym, stanowiąc bezpośrednie miejsce dostępu do drogi publicznej.
W nieaktualnych już przepisach wykonawczych do ustawy prawo budowlane zjazdy dzielono na publiczne i indywidualne. Zjazd publiczny był zjazdem na drogę wewnętrzną czyli na ogólnie dostępną drogę niepubliczną, a zjazd indywidualny był zjazdem na prywatną posesję.
W obecnych przepisach budowlanych nie ma już podziału na zjazdy publiczne i indywidualne, co dla kierującego pojazdem nie ma żadnego znaczenia.
Z punktu widzenia zasad ruchu drogowego zjazd z drogi publicznej na drogę wewnętrzną to odcinek drogi publicznej posiadający jezdnię. Zjazd na prywatną posesję drogą nie jest, bowiem przebiega przez pobocze i np. drogę dla pieszych i/lub rowerów, będąc ich częścią.
Ministerstwo Infrastruktury słowami swojego rzecznika zapewniało, że zmiana definicji legalnych drogi i skrzyżowania w ustawie Prawo o ruchu drogowym na zgodne z ustawą o drogach publicznych i ustawą Prawo budowlane, miała na celu ujednolicenie nazewnictwa oraz wskazania jakich dróg dotyczy, niczego w zakresie zasad ruchu drogowego nie zmieniając.
Nie jest to prawdą, bowiem nie ma już przepisu który w rozumieniu zasad ruchu drogę twardą nie dłuższą niż 20 metrów uznawał za gruntową. Przed zmianą przepisów zjazd będący odcinkiem jezdni drogi publicznej, znajdujący się w jej pasie drogowym, łączący jezdnię drogi wewnętrznej z jezdnią drogi publicznej, był zwykle krótszy od 20 metrów. W rozumieniu zasad ruchu był wówczas traktowany jako droga gruntowa która z drogą twardą nie tworzy skrzyżowania. Zatem jadący jezdną drogi wewnętrznej włączał się do ruchu dwukrotnie. Raz wjeżdżając z drogi wewnętrznej na jezdnię zjazdu i drugi raz podczas jej opuszczania. W przypadku utwardzonych zjazdów na pole lub do lasu było to jedno włączanie się do ruchu z drogi gruntowej.
Skoro obecne każdy odcinek drogi twardej jest drogą o takiej nawierzchni, to w rozumieniu zasad ruchu nawet najkrótszy może z inną drogą o nawierzchni twardej tworzyć skrzyżowanie, także gdy łączą się ze sobą jezdnie tej samej drogi.
Ponieważ droga poprzeczna łącząca jezdnię drogi publicznej z jezdnią drogi wewnętrznej jest częścią drogi publicznej, obowiązkiem zarządzającego na niej ruchem jest właściwe jej oznakowanie, także w przypadku przejść dla pieszych oraz przejazdów dla rowerów wraz z właściwym oznakowania wlotów na drogi dla rowerów. Nie ma znaczenia czy wjazd z jezdni tej drogi na jej jezdnię "główną" drogi publicznej będzie włączaniem się do ruchu czy ustąpieniem pierwszeństwa w związku z opuszczaniem jezdni drogi podporządkowanej. W praktyce nie ma sytuacji, w której granica pasa drogowego pokrywa się z krawędzią jezdni drogi publicznej.
Jak odróżnić skrzyżowanie od zjazdu na drodze z pierwszeństwem?
Nie ma żadnego problemu z odróżnieniem skrzyżowania od nieskrzyżowania (zjazdu) na drodze oznakowanej jako droga z pierwszeństwem. Zawsze ta droga zaczyna się znakiem informacyjnym D-1 "droga z pierwszeństwem" i biegnie nieprzerwanie, także na zakrętach na skrzyżowaniach, aż do znaku D-2 "koniec drogi z pierwszeństwem". Przed każdym skrzyżowaniem drogi z pierwszeństwem z drogą podporządkowaną oznaczoną znakiem A-7 "ustąp pierwszeństwa" lub znakiem B-20 "stop" jest na drodze z pierwszeństwem powtórzony znak D-1 lub stoi tam znak ostrzegawczy z grupy znaków A-6, także wtedy gdy łączące się na skrzyżowaniu jezdnie dróg się nie przecinają (rys. 2).
Rys. 2
Skrzyżowanie z ustalonym znakami drogowymi pierwszeństwem
Zatem każde połączenie dróg na drodze z pierwszeństwem bez znaku A-7 "ustąp pierwszeństwa lub B-20 "stop", a także z jednym z tych znaków jednak bez powtórzonego znaku D-1 lub znaku A-6 przy jezdni tej drogi, nie jest skrzyżowaniem w rozumieniu zasad ruchu (rys. 3).
Połączenie dróg które nie jest skrzyżowaniem w rozumieniu zasad ruchu
Należy zwrócić uwagę na to, że rozwidlenie drogi oznaczonej znakami jako droga z pierwszeństwem na dwie takie drogi jest skrzyżowaniem w rozumieniu zasad ruchu. Takie rozwidlenie odwołuje np. ograniczenie prędkości.
Jak odróżnić skrzyżowanie od zjazdu na drodze na której nie oznaczono znakami pierwszeństwa?
Takie drogi można spotkać np. w strefie ograniczonej prędkości. Zgodnie z obecnie obowiązującą definicją skrzyżowania wszystkie drogi o nawierzchni twardej, bez względu na ich długość, oraz same jezdnie tej samej drogi, przy braku oznakowania dotyczącego pierwszeństwa tworzą skrzyżowania równorzędne.
Droga wewnętrzna, w tym strefa ruchu, zawsze zaczyna się i kończy na granicy pasa drogowego drogi publicznej czyli w miejscu ustawienia znaków D-46 i D-47 lub D-52 i D-53. Niestety nie zawsze droga wewnętrzna jest oznaczona tymi znakami. Że jest to droga w rozumieniu zasad ruchu świadczy publiczny do niej dostęp oraz jezdnia przeznaczona do ruchu pojazdów (rys. 4).
Wloty dróg wewnętrznych znakuje zarządzający ruchem na tych drogach, natomiast połączenie odcinka drogi dojazdowej do drogi wewnętrznej z jezdnią "główną" tej samej drogi publicznej oznacza zarządzający ruchem na tej drodze. W przypadku połączenia różnych dróg publicznych za oznakowanie ich połączenia odpowiada zarządzający ruchem na drodze wyższej kategorii.
Zwykle status drogi leżącej poza pasem drogowym drogi publicznej nie budzi zastrzeżeń, bowiem są to przede wszystkim drogi przy centrach handlowych i stacjach paliw, stadionach oraz na terenie niewielkich osiedli. Poza tym trudno pomylić te obiekty z prywatnymi posesjami. Jednak gdy droga wewnętrzna jest wybudowana w standardzie drogi publicznej czy ulicy na dużym osiedlu lub w strefie przemysłowej, to bez znaku drogowego D-46 i D-47 nie można jednoznacznie uznać jej za niepubliczną.
Wobec powyższego nie można mieć pretensji do zarządzającego drogą publiczną za brak oznakowania wjazdu na drogę wewnętrzną oraz obowiązującej na niej organizacji ruchu, bowiem organizację ruchu na drodze wewnętrznej określa jej właściciel lub zarządca (np. spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota, właściciel sklepu).
Na drodze wewnętrznej (niepublicznej), zgodnie z art. 1 ust. 2 Ustawy Prawo o ruchu drogowym, przepisy stosuje się w zakresie koniecznym dla uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa osób, a nie ruchu jako takiego, oraz w zakresie wynikającym ze znaków i sygnałów drogowych (np. znaki ograniczenia prędkości lub zakazu parkowania). Jeżeli koniecznym jest zapewnienie na drodze wewnętrznej bezpieczeństwa ruchu w takim zakresie jaki obowiązuje na drodze publicznej, zarządzający ruchem drogowym powinien drogę lub drogi wewnętrzne uznać za strefę ruchu właściwie ją znakując.
mgr inż. Ryszard R. Dobrowolski








